Fréttablað um upplýsingatækni |
1. - 14. tbl 1999 |
(Á dagskránni - Halldór Kristjánsson)
Árið 1998 er liðið og árið 2000 framundan!
Við áramót er við hæfi að líta um öxl og velta fyrir sér hvað hafi borið hæst
á árinu.
Úreldast tölvur of hratt?
Oft hefur þróun í tölvutækni verið hröð en sjaldan eins og á
þessu ári. Í upphafi árs voru 200 MHz tölvur með því öflugasta sem fáanlegt var
en nú um áramót eru algengustu tölvurnar með 350 MHz örgjörva, minnið tvöfalt til
þrefalt það sem í boði var í upphafi árs og sama á við um diskarými og allt
fyrir sama verð og 200 MHz tölvan kostaði í upphafi árs.
Á sama tíma og notendur skipta tölvum sínum út á 2ja ára fresti halda
skattayfirvöld fast við 5 ára afskriftareglur tölvubúnaðar.
Fartölvur framtíðin
Í meira en fimm ár hefur aðaltölva mín verið fartölva. Oftast
hefur hún verið ívið afkastaminni en borðvélar vinnufélaga minna en þægindin af
því að geta tekið hana með mér hvert sem er hefur vegið það upp.
Nú eru orðin sú þróun að skjáir fartölva eru orðnir 14" af bestu gæðum og
örgjörvar fást jafnöflugir og í borðtölvum og því er ekkert því til
fyrirstöðu að almennt taki notendur fartölvur upp á arma sína, eða hvað? Af
einhverjum ástæðum eru fartölvur mun dýrari hér á landi en t. d. í Bandaríkjunum
og með því er dregið úr hraða þeirrar þróunar hér á landi sem á sér stað
erlendis.
Flatir skjáir innan tveggja ára
Á árinu voru loksins í boði flatir tölvuskjáir á viðráðanlegu
verði. Mín spá er sú að innan tveggja ára verði meirihluti tölva með flatan skjá
og fyrirferð þeirra því miklu minni en nú er.
2000 vandinn vanmetinn
Þó ástæðulaust sé að vera of áhyggjufullur vegna ársins 2000
er ljóst að mörg fyrirtæki eru orðin of sein að grípa til ráðstafana. Flestir
ráðgjafar og hugbúnaðarhús eru búin að taka að sér öll þau verkefni sem þau
ráða við vegna ársins 2000. Þeir sem ekki hafa þegar gert samninga gætu því
orðið útundan þegar kemur að lagfæringum vegna ársins 2000.
Annars er það makalaust til að hugsa að jafnvel á síðasta ári var framleiddur og
seldur hug- og vélbúnaður sem ekki var 2000-hæfur. Það hlýtur að vera hægt að
lögsækja aðila sem leyfa sér slík vinnubrögð?
Samruni síma- og tölvukerfa
Samtvinnun fjarskipta- og tölvutækni hefur verið hraðari en margir
áttu von á. Á síðasta ári varð mjög ör þróun í þessa átt hér á landi sem
annars staðar. Ekkert lát verður á þessari þróun á næstu árum og allar líkur á
því að innan 2-3 ára munu öll símtöl fara um tölvuna á skrifborðinu.
Hæst ber auðvitað...
Góða afkomu og vöxt Tölvu- og verkfræðiþjónustunnar sem gefur
út Tölvuvísi sem nú er breytt í vikublað.
Undirbúningur hefur staðið lengi yfir og 27. janúar kemur blaðið út í fyrsta sinn
eftir þetta kynningareintak. Það er einlæg ósk okkar að TölvuVísi verði vel
tekið af lesendum.
Markmið okkar er að skila ykkur ferskum fréttum vikulega af innlendum og erlendum
vettvangi.
(Á dagskránni - Finnur Sigurðsson)
Bókhaldskerfi nýrrar aldar ekki á allra færi ?
Þessa daga er umræðan um vandamál tengd árinu 2000 í
tölvuheimi allsráðandi. Eitt af þeim vandamálum sem vill koma í ljós er að
viðkomandi bókhalds- eða sölukerfi er ekki samhæft við árið 2000 og vakna þá
spurningar til hvaða úrræða skal gripið.
Valkostir
Rétt er að athuga stöðu núverandi kerfis áður en annað er
aðhafst. Þjónustu- eða söluaðili núverandi kerfis á að geta greint frá því
hvort kerfið sé samhæft árinu 2000. Ef ekki, þá hvaða möguleikar séu á
uppfærslum til samhæfingar.
Frekar en að kosta til aðlögun og breytingar á núverandi kerfi horfa nú margir til
þess að fyrst á annað borð þurfi að kosta til peningum vegna tölvukerfisins sé
líklega eins gott að skipta hreinlega um bókhalds- og sölukerfi og slá þannig tvær
flugur í einu höggi: Leysa 2000 vandamálin og komast jafnframt í nútímalegra
umhverfi sem býður upp á allar nýjungar.
Undirbúningur
Þegar velja á nýtt bókhalds- eða fjárhagskerfi er að mörgu að
huga. Finna þarf kerfi sem bæði hentar að stærð, umfangi og verksviði
fyrirtækisins. Einnig þarf að gæta að kostnaði og virkni, þannig að kerfið
uppfylli óskir notenda, án þess að of miklu sé kostað til. Því miður vill það
gerast að fyrirtæki fara af stað í útskiptingar á kerfum án þess að hafa unnið
næga heimavinnu. Þarfagreining er bæði æskileg og nauðsynleg til að komast að
því hvaða kröfur nýtt kerfi þurfi að uppfylla þannig að engu sé sleppt og að
það vinni eins og ætlast er til. Greining þessi er gjarnan unnin af starfsmönnum
fyrirtækisins í samráði við ráðgjafa sem leiðbeinir hópnum.
Val kerfis
Að lokinni þarfagreiningu er hægt að fara að skoða þá valkosti
sem bjóðast. Hér heima er talsvert úrval af bókhalds- og sölukerfum og óhætt að
segja að valið geti reynst erfitt. Ný kerfi bætast sífellt við og má nefna Axapta
sem eitt nýjasta dæmið. Gróflega má skipta þessum kerfum í tvo flokka, að minnsta
kosti vegna sérstöðu hins íslenska markaðar. Dæmi um kerfi fyrir stór eða
meðalstór fyrirtæki eru Navision Financials, Concorde XAL, Axapta, Agresso, Alvís
(AS400) og Fjölnir (Navision 3.5x). Dæmi um kerfi fyrir smærri fyrirtæki eru til
dæmis Opusallt, TOK, Stólpi og Garri.
Þróun á markaði
Kerfi koma og fara og það á jafnt við hér sem erlendis. Eldri
kerfum er skipt út fyrir ný; hugbúnaðarhús koma með ný kerfi sem bjóða nýjar
lausnir og nýja tækni. Fyrirtæki hafa, líkt og í öðrum rekstri, verið að
sameinast og má nefna sem dæmi að Tæknival og TOK runnu saman í eitt á síðasta
ári og ekki er langt síðan Íslensk forritaþróun (Opusallt) og Hugur sameinuðust.
Þegar hugbúnaðarhús fara að bjóða ný kerfi samhliða öðrum vaknar óneitanlega
sú spurning hjá höfundi hvort gamla kerfið sé þá ekki á útleið. Hvort á að
kaupa eldra kerfi, þar sem fundnar hafa verið lausnir við flestum vandamálum en
verður hugsanlega ekki þróað mikið áfram, eða kaupa nýtt kerfi sem býður upp á
allar nýjungur og framtíðarþróun en þar sem allar lausnir liggja ekki fyrir ennþá
?
Ertu of seinn?
Eins og tæpt var á í síðasta tölublaði TölvuVísis er mikið
að gera bæði hjá ráðgjöfum sem og hugbúnaðarhúsum. Óvíst er hversu vel mun
ganga fyrir fyrirtæki sem ekki eru þegar farin af stað að fá lausn á sínum málum
fyrir aldamótin. Nú fer hver að verða síðastur að taka til hendinni!
(Á dagskránni - Ásgeir Eggertsson)
Hverjir hagnast mest á Office 2000?
“Microsoft hefur nú tekist að gera hugbúnaðinn auðveldari
í notkun en nokkru sinni fyrr." Þessi orð hljóma kunnuglega og heyrast í hvert
sinn sem ný útgáfa af Office forritunum kemur á markaðinn. Microsoft-ráðstefnan,
sem haldin var á Hótel Loftleiðum um síðustu helgi, var þar engin undantekning. Þar
þreyttust fulltrúar Microsoft í Danmörku ekki á því að lofa þennan hugbúnað,
sem lítur dagsins ljós í endanlegri útgáfu um mitt þetta ár.
Lítið fyrir hinn venjulega notanda
Það á eftir að koma í ljós hvort hugbúnaðurinn verður
auðveldari í notkun en víst er að mikið af nýjungum má finna í Office forritunum.
Þess má geta að samkvæmt könnunum sem Microsoft hefur framkvæmt notar hinn venjulegi
tölvunotandi einungis um 30% af öllum þeim aðgerðum sem Office forritin bjóða upp
á. Ljóst er að fyrir þann sem telst vera venjulegur notandi verður ekki að finna
margar nýjungar í Office 2000. Sú nýjung sem reyndir jafnt sem óreyndir eiga þó
eftir að taka fagnandi er sá möguleiki að geta smellt hvar sem er í skjalið og
byrjað að skrifa án þess að þurfa að búa til nýjar línur.
Við fyrstu sýn virðist hugbúnaðurinn ekkert hafa verið endurbættur. Sá sem ræsir
t.d. Word 2000 gæti við fyrstu sýn talið sig vinna í Word 97. Þegar fellivalmyndir
eru kallaðar fram koma hins vegar fyrstu breytingarnar fram á sjónarsviðið. Þær
felast í því að í Office forritunum eru lítið notaðar skipanir faldar, en hægt er
að kalla þær fram með auðveldum hætti.
Annar kostur, sem margir spyrja sig ef til vill að hvers vegna hafi ekki verið kynntur
fyrr, er afrita-geymslan. Þessi geymslustaður rýmir 12 afrit úr Office forritunum.
Þeir sem mikið nota tölvupóst eiga eftir að hrópa húrra yfir því að hægt
verður að senda skjölin sem unnið er í með tölvupósti án þess að þurfi að
yfirgefa þau og ræsa tölvupóstforritið sérstaklega.
Margt sem auðveldar samvinnu og vefsíðugerð
Þær viðbætur sem Microsoft menn leggja einna mesta áherslu á eru
möguleikar forritanna til vefsíðugerðar og aukinnar samvinnu starfsfólks, sem nota
Office hugbúnaðinn. Þeir sem vilja gefa vinnufélögum sínum aðgang að skjölum geta
vistað þau á vefþjóni í eigin tölvu. Á meðan tölvan er í gangi geta
starfsfélagar litið á þau skjöl sem þar hafa verið vistuð. Skjöl sem vistuð eru
sem vefsíður halda upprunalegum eiginleikum sínum og halda má áfram að vinna í
þeim með því forriti sem skjalið var upphaflega búið til með. Access-skjöl halda
t.d. eiginleikum sínum og má færa í gagnagrunninn þótt unnið sé í vefskoðara.
Þeir sem hafa reynslu af vefsíðugerð með FrontPage kannast við Themes,
útlitseiginleikana sem hægt er að yfirfæra á vefsíður. Notendur Office 2000
forritanna geta nú kallað fram Themes umhverfið sem breytir útliti á fyrirsögnum,
bakgrunni síðunnar og ýmsu fleiru.
Nýjungar fyrir kerfisstjóra
Umsjónarmenn tölvukerfa í fyrirtækjum, skólum og stofnunum eiga
án efa eftir að tileinka sér ýmsa þætti sem áður var erfitt að stjórna. Ef
notandi tekur t.d. upp á því að eyða nauðsynlegum skjölum, sem tilheyra Office
hugbúnaðnum, reynir tölvan að setja þessa hluti aftur inn, að því tilskyldu að
hægt sé að nálgast uppsetningarskrárnar. Auðveldara verður að sníða
uppsetninguna á hugbúnaðnum að þörfum notenda því nú fylgir til þess sérstakur
hugbúnaður. Einnig verður hægt að breyta þeim villuboðum sem forritin gefa frá
sér, sem bætir án efa viðmót þeirra.
Þegar litið er til nýjunganna í Office 2000 hugbúnaðnum er ljóst að reyndir
tölvunotendur finna án efa margháttaðar og athyglisverðar nýjungar, en þær munu
ekki höfða til hins venjulega tölvunotanda sem aðeins brúkar algengustu skipanirnar
í Word og Excel.
(Á dagskránni - Finnur Sigurðsson)
Skrifstofutölvukaup
Það líður varla sú vika að ekki komi á markað einhver
nýjung í tölvuheiminum. Tæknin tekur sífelldum framförum og stöðugt bjóðast
nýir valkostir við tölvukaup. Seljendum hefur einnig fjölgað nokkuð hér á Íslandi
á undanförnum árum og má því segja að úrvalið sé bæði mikið og flókið, að
minnsta kosti á stundum. Hér á eftir fylgja nokkrar hugleiðingar um tölvukaup fyrir
skrifstofuumhverfi.
Örgjörvaval
Algengustu vinnustöðvar sem seldar eru hér á landi um þessar
mundir (PC einmenningstölvur) eru búnar örgjörvum frá bandaríska framleiðandanum
Intel.
Hægt er að fá tölvur með Pentium MMX, Pentium Celeron, og Pentium
II örgjörvum. Algengast er að nýjar tölvur séu boðnar með Celeron eða Pentium II
örgjörvum; Pentium MMX örgjörvinn er að verða ófáanlegur.
Apple hefur nú nýlega sent frá sér nýja kynslóð af G3 tölvum sínum og nefnist
hún Yosemite. Gaman verður að skoða hana nánar í framtíðinni.
Ódýrari valkostur
Í almennri skrifstofuvinnslu er helst verið að vinna með bókhalds-
eða fjárhagshugbúnað, ritvinnslu (t.d. Word), töflureikni (t.d. Excel), tölvupóst
(Eudora, Outlook) og Internet (Netscape eða Internet Explorer).
Við þessa vinnslu er ekki mikil þörf á þeim eiginleikum Pentium II örgjörvans sem
snúa að myndvinnslu, teiknigetu (floating point) eða þrívíddarvinnslu. Oft má því
nota Pentium Celeron örgjörvann í staðinn en helsti munurinn á þessum tveimur
gerðum er sá að Pentium II örgjörvinn er með meira innra flýtiminni (512 KB) en
Celeron minna (128KB). Verðmunurinn er hins vegar talsverður.
Góðir skjáir mikilvægir
Mér hefur oft komið á óvart hversu mikla áherslu menn leggja á
að einstakar einingar tölvunnar séu af allra bestu og fullkomnustu gerð þegar verið
er að spá í tölvukaup. Virðast þeir jafnvel gleyma að gefa gaum að
grundvallaratriðum eins og góðum skjá. Góður skjár er forsenda þess að þægilegt
sé að vinna við tölvuna. Þeir sem hafa þurft að vinna við lélega, flöktandi
skjái skilja hvað við er átt. Augnþreyta, höfuðverkur og pirringur eru oft
fylgikvillar vinnu við lélega skjái og auðvelt að leysa með betri skjám.
Kröfur til tölvubúnaðar
Við val á vinnustöðvum skyldi ávallt hafa í huga þær kröfur
sem gerðar eru til þeirra og notenda þeirra. Þegar þarfir notendanna og kröfurnar
sem gerðar eru til vinnustöðvarinnar liggja fyrir er hægt að áætla hvers kyns
búnað þarf til að sinna nauðsynlegum verkefnum og er þá hægt að gera sér grein
fyrir nauðsynlegum búnaði vinnustöðvarinnar.
Gott er að hafa nokkur lykilatriði í huga við val á vinnustöðvum í
fyrirtækjaumhverfi eins og hönnun tölvukassans og eininga tölvunnar, samhæfni við
aðrar vinnustöðvar í tölvukerfi fyrirtækisins, kostnaður við umsjón og rekstur og
almennt umhverfi.
Almennar vinnustöðvar
Eftirfarandi lýsing er miðuð við vinnustöð til almennrar skrifstofuvinnslu:
Örgjörvi tölvunnar mætti vera 300MHz Intel Pentium Celeron eða
betri. Vinnsluminni skyldi vera 64MB SDRAM minnst. Harður diskur ætti að vera með
ATA-33/Ultra DMA stýringu, 4,0 GB eða stærri. Skjákort skyldi vera af PCI eða AGP
gerð með 2MB minni að lágmarki. Algengt er að boðin séu skjákort með 4MB minni.
Netkort eru nauðsynleg í netumhverfi og fer stærð þeirra eftir kröfum um afköst. 10
Mbit ISA/PCI eða 10/100 Mbit “autosensing" eru oft boðin. Skjár ætti að
vera 15" lággeisla, með 0.28 dpi eða lægra. Oft bjóðast 17" skjáir á
ásættanlegu verði en þá skyldu þeir vera með 0,26 dpi eða minna. Lyklaborð ætti
að vera þægilegt ásláttar og ekki svo létt að það hreyfist auðveldlega úr
stað. Mús ætti að vera þægileg í hendi enda er hún gjarnan mikið notuð.
Leitið tilboða og skoðið vandlega alla valkosti áður kaupin eru ákveðin.
(Á dagskránni - Einar H. Reynis)
Samruni síma og tölvu
Mikilli prentsvertu er varið í umfjöllun um samruna síma og
tölvu, eða öllu heldur samruna staðarneta og einkasímstöðva eða jafnvel að
staðarnetið yfirtaki hlutverk einkasímstöðvarinnar að miklu eða öllu leyti. Er
einkum horft til IP og NT netstýrikerfa. Nú er það svo að um nokkurra ára skeið
hefur verið fáanlegur hugbúnaður, forritaskil, sem ætlað er að tengja saman þessa
tvo ólíku heima; síma og tölvu, en ekki fer sögum af því að það sé gert í
stórum stíl. Líkur eru þó á að Netið muni örva þessa þróun.
“First" og “third-party"
Þegar rætt er um samrunann, eða kannski samvinnuna, er gjarnan líka
talað um “first-party" og “third-party" aðferðir. Hin fyrri er í
stuttu máli að hug- og vélbúnaður fyrir samrunann er í tölvu og síma á borði
viðkomandi en hin síðari, þar sem vinnsla fer fram milli miðlara á staðarneti og
einkasímstöðvar, einkum til að tvinna upplýsingar úr gagnagrunni við hæfileika
einkasímstöðvarinnar til að miðla símtölum og upplýsingum svo komið um staðarnet
til einmenningstölvanna. Hér á landi er vaxandi áhugi á slíkum lausnum.
Þeir sem vilja prófa “first-party" lausnir, það er að
nota eina tölvu og einn síma, þurfa ekki að leita langt því fáanlegur er hér á
landi bæði hug- og vélbúnaður og mætti ætla að fyrir minnstu fyrirtæki, og sér
í lagi fyrir einyrkja, væri slíkt áhugavert og kostnaður er í raun lítill, bara að
kaupa þar til gerðan síma. Ávinningurinn gæti verið nokkur.
Hvað felur þetta í sér? Möguleikarnir eru margskonar og fer eftir hugbúnaðinum en
hann má kaupa víða að. Tölvan gæti sem dæmi verið óskeikull einkaritari sem
skráði öll símtöl inn og út og þeim sem ekki væri svarað, dagsetningar og tíma,
kostnað og lengd hvers símtals. Síðan mætti vinna úr þeim upplýsingum í Excel.
Eiginleiki sem margir hafa áhuga á er að hugbúnaður birti á tölvuskjá upplýsingar
úr gagnagrunni um þann sem er að hringja og þannig gæfist tækifæri til að
undirbúa símtalið eitt augnablik áður en væri svarað. Til í dæminu væri einnig
að flytja upplýsingar úr tölvunni í farsíma og þannig samræma símaskrá í
farsímanum við símaskrá í tölvunni.
Tvinna mætti saman Microsoft Office pakkann við símann og velja
símanúmer beint úr Word eða Excel. Velja mætti símanúmer beint af heimasíðu á
Netinu. Það eru margir möguleikar í stöðunni.
Forritaskilin
Það sem þarf er sími með innbyggt svokallað TAPI, eða Telephony
Application Program Interface, og viðeigandi rekil (driver) í tölvuna. Eftir að
rekillinn er kominn í tölvuna, og búið að tengja hana við símann, má bæta við
allskonar hugbúnaði sem nýtir TAPI.
Með Windows fylgir forritið Microsoft Phone Dialer sem nota má til
að prófa TAPI. Ef forritið virkar er um leið mögulegt að nota forrit á borð við
Outlook en með Outlook 98 má hringja í símanúmer í Contacts og þá nægir að
smella á íkon af síma á verkslánni og Outlook stjórnar símtækinu. Um leið og
Outlook hringir má opna dagbókarglugga (Journal) til að skrá punkta í símtalinu. Ef
síminn er handfrjáls þyrfti aldrei að snerta á sjálfum símanum því Outlook getur
rofið að símtali loknu.
Önnur forrit
Meðal annarra forrita má nefna Symantec ACT! og austurríska
fyrirtækið Megasoft (http://www.megasoft.co.at) framleiðir hugbúnaðinn WinPhone sem
tvinna má meðal annars við Outlook og Office. Sækja má 30 daga sýniútgáfu og alveg
kjörið að prófa ef TAPI búnaðurinn er til staðar.
Hér á landi er ekki mikið um úrval síma sem ráða við TAPI en finnast þó. Gjarnan
fylgja með forrit til að nota TAPI á einhvern hátt en eru, eins og gengur, allaveganna
að gæðum og ætluð fyrir mismunandi kringumstæður. Sum eru einungis til að stjórna
símanum, önnur eru sjálfstæðir gagnagrunnar eða stoðforrit fyrir Microsoft
hugbúnað.
Framtíð TAPI
Ef heimasíða Microsoft er skoðuð kemur fram að næsta kynslóð TAPI í NT 5 eða
Windows 2000 verður meira stíluð inná að tengja tölvuna við Internetið en ekki
bara hefðbundinn síma. Það er því líklegt að TAPI muni í framtíðinni spila þó
nokkurt hlutverk og færa ennþá nær saman þessi ólíku tæki, símann og tölvuna.
(Á dagskránni - Einar H. Reynis)
Tölvur taka tennur
Í gegnum tíðina hafa verið uppi hugmyndir um þráðlausar
samtengingar tækja af ýmsu tagi. Tölvunotendur hafa fengið smjörþefinn af þessari
viðleitni upp á síðkastið með símum, tölvum og prenturum sem hafa innrautt tengi,
iRDA, svo hægt væri að flytja gögn skemmri vegalengdir. Nú er hinsvegar í gangi
þróun á nýrri flutningstækni sem hefur fengið heitið Bluetooth og vinnur á mjög
hárri tíðni, 2,4 GHz og er ætlað að verða ódýr og einföld í sniðum. Að baki
Bluetooth stendur mikill fjöldi tæknifyrirtækja, þeirra á meðal þungaviktarnöfn
eins og Ericsson, Nokia og Intel en alls munu um 220 aðilar koma á einn eða annan hátt
við sögu.
Meginmarkmið Bluetooth er að losna við snúrur af ólíklegasta tagi
sem ella þurfa til að samtengja búnað og þannig einfalda flutning milli margskonar
tækja. Meginpóstar tækninnar er að geta ráðið við bæði tal og gagnaflutning, að
vera eins um allan heim, hafa mjög litla orkuþörf og verða það fyrirferðalítil að
hún kemst í nærri hvaða tæki sem er. Markmiðið er að halda verðinu á kubbunum
fyrir neðan 700 krónur og að tæknin verði opinn staðall.
Nýstárleg notkun
Dæmin sem nefnd eru fyrir notkun á Bluetooth eru sum kunnugleg en
önnur framandi og býsna nýstárleg og það er einkum þau mið sem ætlunin er að
róa á.
Einn möguleiki er að þegar aðskilin tæki, farsími, fartölva og
borðtölva eru í nánd hvort við annað samræmi þau ýmsar skrár alveg sjálfvirkt;
dagbók, símaskrá og tölvupóst. Annað dæmi væri að hluta farsíma í sundur þar
sem heyrnartólið væri þráðlaust, skjár símans og hnappaborð hluti af
mælaborðinu og þegar síminn hringir þá lækki hljóðið í bílútvarpinu
sjálfkrafa. Einnig er nefndur sá möguleiki að láta viðmælandann hljóma í
bílhátölurunum.
Annar möguleiki er að allir einstakir hlutar einmenningstölvu verði þráðlausir,
hnappaborð, mús, skjár, prentari og skanni. Jafnframt væri hugsanlegt að á fundum og
ráðstefnum gætu allir viðstaddir sent gögn á milli fartölva sinna. Ef þetta
rætist er ólíklegt að margir muni sakna snúranna sem þessu fylgja í dag.
Stafræn myndavél búin Bluetooth gæti safnað upp myndum og sent frá sér sjálfkrafa
þegar hún er í nánd við farsíma sem væri í tvöföldu hlutverki; með Bluetooth
tengi fyrir skemmri vegalengdir og GSM til að hringja til fjarlægari staða.
Ekki allt sem sýnist
Bluetooth vinnur á hárri tíðni, aflið verður mjög lítið og
drægið mun einungis verða um 10 metrar. Því mun það ekki endilega keppa við þá
þráðlausu, langdrægari símatækni sem þegar er útbreidd og í fyrirtækjaumhverfi
væri hæpið að treysta á Bluetooth fyrir símtöl vegna þess að ekki er gert ráð
fyrir að þau geti flust sjálfkrafa milli móðurstöðva eftir því sem símnotandinn
gengur um. Bluetooth mun að auki, eins og gengur þegar ný tækni á í hlut, bara
verða í “high-end" búnaði í fyrstu en væntingar um útbreiðslu eru miklar
í krafti lágs verðs og samstöðu margra aðila á bakvið tæknina.
Fleiri boða breytta tíma
Vinna er skammt á veg komin og það er í það minnsta eitt ár í
fyrstu tækin og slegið á að framleiðsla hefjist ekki fyrir alvöru fyrr en árið
2001. Annað sem vofir yfir Bluetooth er að það er ekki eitt um 2,4 GHz bandið því
meira af þráðlausum búnaði notar það auk örbylgjuofna. Þess vegna er ekki hægt
að útiloka þann möguleika að ólík tæki á sömu tíðni trufli hvort annað.
Áhugamenn vita að þráðlaus gagnaflutningur á farsímum og fartölvum hefur til
þessa verið æði hægur en Bluetooth er ekki eitt um að boða breytta tíma í þeim
efnum. Það eru fleiri að vinna að slíkri tækni þó á öðrum nótum sé. Þó
gæti Bluetooth leyst mörg vandamál því samhæfing og samskipti gætu orðið mun
auðveldari.
Bluetooth heimasíðan gefur ýmsar upplýsingar og dæmi. Slóðin er http://www.bluetooth.com
(Á dagsrkánni - Snæbjörn Kristjánsson hjá Rannís)
Upplýsingatækniáætlunin
Ný sex ára markáætlun Rannsóknarráðs Íslands er þverfagleg
og höfðar til breiðs hóps rannsóknar- og þróunaraðila, sem og notenda upplýsinga-
og umhverfistækni. Umsóknarfrestur er 15. apríl nk.
Markáætlun er nýyrði, en þar eru sett skýr markmið um hvaða verksvið hafa
forgang, hvert markmið áætlunarinnar er og hver eru markmið hvers áherslusviðs.
Áætlunin er tvískipt með 7 áherslusvið í upplýsingatæknihlutanum og 5
áherslusvið í umhverfishlutanum. Hér verður einkum fjallað um
upplýsingatæknihlutann, en nánari upplýsingar eru á slóðinni: www.rannis.is
Til að koma til greina við styrkveitingu þurfa verkefnin að falla að markmiðum eins
eða fleiri áherslusviða, þá eru verkefnin metin faglega af fagráði og vegur þar
þungt rannsóknar- og þróunarþáttur verkefnis en einnig virk þátttaka notenda.
Markmiðin
Með bréfi dagsettu 16. febrúar 1998 fól menntamálaráðherra,
Björn Bjarnason, Rannsóknarráði Íslands að semja markvissa áætlun, þar sem lögð
væri áhersla á tvö meginsvið í rannsóknum og þróunarstarfi, þ.e. á sviði
upplýsingatækni og umhverfismála í ljósi gildis þeirra fyrir þróun íslensks
þjóðfélags. Stefnt skyldi að því að Íslendingar næðu mælanlegum árangri í
rannsóknum og þróun á þessum tveimur meginsviðum. Sérstök áhersla er lögð á
að auka þátttöku ungs vísindafólks í þessu starfi og þverfaglega samvinnu
vísindamanna. Höfð skyldi hliðsjón af stefnu ríkisstjórnarinnar varðandi
upplýsingatækni og umhverfismál. Ráðuneytið lýsti yfir vilja til að beita sér
fyrir því við gerð fjárlagafrumvarps að teknar yrðu ákvarðanir um fjárveitingar
í þessu skyni án þess að þær röskuðu öðrum áætlunum Rannsóknarráðs
Íslands. Ráðið kvaddi starfshópa frá atvinnulífi, rannsóknastofnunum og
stjórnsýslu til að gera tillögur til ráðsins um markáætlanir á mikilvægum
rannsóknarsviðum.
Áherslusviðin
Áherslusviðin í upplýsingatæknihlutanum eru eftirfarandi:
Upplýsingatæknileg aðlögun að menntun, menningu og tungu.
Upplýsingatækni innan stjórnsýslu og stofnana.
Notkun og þróun upplýsingatækni innan fyrirtækja í framleiðslu og þjónustu.
Öflugri upplýsingatæknifyrirtæki.
Fjarvinna í þágu byggðastefnu.
Fjarkönnun í þágu umhverfismála.
Upplýsingatækni í þágu bætts mannlífs á Íslandi.
Upplýsingatækni í þágu íslensks menningararfs.
Tölfræði upplýsingatækni.
Leitað verður eftir umsóknum til verkefna er fela í sér
markmið og verulegan ávinning í samræmi við yfirskriftir og efnislega lýsingu
áherslusviða. Endanlegt val verkefna ræðst þó af mati á gæðum þeirra umsókna
sem berast og metnar verða í innbyrðis samkeppni. Veittir verða styrkir til verkefna
sem koma fyrirtækjunum til góða og leitt geta til þjóðfélagslegs og hagræns
ávinnings, svo og verkefna sem stuðla að langtímauppbyggingu þekkingar hjá stofnunum
og fyrirtækjum á sviðum áætlunarinnar. Það er eindreginn vilji Rannsóknarráðs
að veita myndarlega styrki til samtengdra og framsækinna verkefna til allt að þriggja
ára. Árlegir styrkir til verkefna geta numið allt að 7 m.kr. á ári. Þá verður
lögð áhersla á að efla þátttöku ungs vísindafólks.
Frestur til 15. mars
Væntanlegir umsækjendur eru hvattir til að lýsa verkefnishugmynd í
forumsókn sem skila ber í síðasta lagi 15. mars. RANNÍS mun gefa skjót viðbrögð
um það hvort hugmyndin fellur að markáætluninni. Nánari upplýsingar ásamt
eyðublöðum og lýsingu á markáætluninni er að finna á heimasíðu
Rannsóknarráðs Íslands: http://www.rannis.is
(Á dagskránni - Halldór Kristjánsson)
1. boðorð tölvukaupa: Þarfagreining
Ein algengustu mistök við tölvuvæðingu eru þau, að ekki er
byrjað á því að greina þarfirnar. Það leiðir síðan af sér að samningurinn
milli seljenda og kaupanda verður óljós. Seljandinn veit ekki nákvæmlega hvað hann
á að afhenda og kaupandinn veit ekki hvað hann er að kaupa, þó hann á stundum telji
svo. Afleiðingin eru svo endalausar deilur um hvað á að vera innifalið og hvað ekki
þar sem seljandinn túlkar það sér í hag en kaupandinn einnig.
Hægt er að koma í veg fyrir að þetta ástand komi upp með því að kaupandinn gerir
nokkuð ítarlega lýsingu á því hvað hann vill fá með því kerfi sem hann er að
kaupa. Slík lýsing getur gengið undir ýmsum nöfnum en oftast er hún nefnd
þarfagreining.
Er auðvelt að gera þarfagreiningu?
Flest okkar teljum að auðvelt sé að búa til þarfagreiningu þegar
kaupa skal tölvur og tæki. Svo er reyndar ekki því það þarf að gæta að mörgu.
Engu að síður veitist flestum okkar það léttara en að lýsa þörfum okkar fyrir
hugbúnað. Þar kemur til þörfin fyrir nákvæmari lýsingar því þau kerfi sem við
þurfum verður annað hvort að smíða frá grunni, eða þá að aðlaga þarf kerfi
sem þegar er til, að séróskum okkar. Algengur misskilningur er að bókhaldskerfi sé
“bara" bókhaldskerfi. Oftast nær er rekstur okkar að einhverju leyti
frábrugðinn rekstri annarra og þá þarf að lýsa því.
Þarfagreining - aðferðir
Margar aðferðir eru til þess að greina þarfir. Galli við margar
þeirra er sá að þær eru tímafrekar og kalla á mikla þekkingu og reynslu við
aðferðafræðina sjálfa. Mörg þeirra verkefna sem á að greina eru þess eðlis að
þau þola ekki dýra greiningu og verður þá að beita einfaldari aðferðum.
Lýstu þörfunum á mannamáli
Flestir ráða vel við einföldustu aðferðarfræðina sem felst í
því að skrifa ítarlega lýsingu á því hvað kerfið sem kaupa skal á að gera.
Mikilvægt er þá að flokka þarfirnar í skýrt afmarkaða kafla, eftir verkferlum, og
fylla síðan í eyðurnar. Kaflarnir fjalla þá um hvað á að skrá, afbrigði við
skráningu, hvers konar skýrslur eigi að vera hægt að taka út og margt annað.
Mikilvægt er að skrifa góða lýsingu og hika ekki við að hafa hana langa ef við
teljum að það skýri betur hvað við viljum. Æskilegt er að sami einstaklingur
ritstýri verkinu en þeir sem best þekkja til verkferlanna, sem verið er að lýsa,
komi að gerð einstakra kafla.
Næsta skref er að fá rýni
Þegar lýsing liggur fyrir er mikilvægt að fá umsögn um hana hjá
sérfróðum aðila sem getur þá fært til betri vegar það sem ekki er nægilega vel
lýst eða jafnvel vantar í lýsinguna. Þá er ekki síður mikilvægt að þeir sem
eiga að vinna við kerfið fái tækifæri til athugasemda og ábendinga áður en
lýsingin er send til seljenda til að fá tilboð.
Þarfagreining sparar stórfé
Mýmörg dæmi eru um að þarfagreining spari stórfé við smíði og
aðlögun hugbúnaðar. Að hafa ekki þarfagreiningu má líkja við það að byggja
hús án teikninga og vinna það svo jafnóðum með iðnaðarmönnunum. Við vitum öll
að sú aðferðarfræði leiðir til miklu meiri kostnaðar og húss sem í besta falli
er nothæft en í versta falli einhver óskapnaður þar sem heitt vatn kemur úr
kaldavatnskrananum og hitaveitan gleymdist!
(Á dagskránni - Einar H. Reynis)
Þráðlaust heimilisnet fyrir síma og tölvur
Líkt og Bluetooth, sem fjallað var um nýlega á þessum
vettvangi, hefur HomeRF það að markmiði að leyfa ýmsum búnaði á heimilum að hafa
innbyrðis þráðlaus samskipti. Tækni þessi gengur einnig undir nafni SWAP, eða
Shared Wireless Access Protocol, og á einnig að vinna á sama tíðnibandi, sem er 2,4
GHz. Áherslurnar eru þó nokkuð aðrar en í Bluetooth og aðstandendur sjá fyrir sér
samspil milli þráðlauss búnaðar tengdum á vír með tækni á borð við USB og
FireWire.
Gæti komið 2000 eða 2001
Aðstandendur HomeRF eru færri en þeir sem standa á bakvið
Bluetooth og sumir eru meira að segja að vinna að hvorutveggja. En þar sem meðal
aðilanna eru 3Com, Cisco, Intel, IBM og Microsoft, og fjöldi annarra þekktra
tæknifyrirtækja, má vel vera að tæknin nái að skjóta rótum og keppa við
Bluetooth þegar tækjabúnaður fer að sjá dagsins ljós sem gæti verið á næsta
ári eða á árinu 2001.
Tæknin einfölduð
SWAP er ætlað að sameina kunnuglega tækni í símaheiminum og
tölvuheiminum, DECT, sem notuð er í stafrænum þráðlausum símum og 802.11. sem er
þráðlaust staðarnet fyrir tölvufjarskipti, en tæknin er einfölduð frá því sem
annars þekkist í dag til að halda kostnaði niðri. Gæðakröfur eru einnig
sérstaklega settar til að tækjabúnaðurinn ráði við nábýli við örbylgjuofna sem
vinna á sama tíðnibandi en aflið nægilegt til að draga 50 metra innanhúss, líkt og
DECT.
Meiri hraði
Með aðlögun að DECT verður tal á 32 kbit/sek. hraða en til
gagnaflutnings verður hraðinn allt að 1,2 Mbit/sek. og einbeitt að TCP/IP samskiptum
með notkun CSMA/CA . Þó svo DECT sé lagt sem grunnur að símahluta HomeRF verður að
hafa í huga að DECT innan Evrópu er á lægri tíðni, 1,9GHz svo DECT tæki verða að
vera sérsmíðuð til notkunar með HomeRF.
Fjöldi símtala samtímis
Útfærslur verða á tvo vegu. Annars vegar jafningjanet til
tölvufjarskipta milli HomeRF tækja og hinsvegar um móðurstöð sem á þeirra máli
kallast Connection Point (CP) sem væri þá tengt við bæði PC tölvu og símalínu.
Slíkt CP er nauðsynlegt til að ráða við símaumferð en gæti einnig verið
milliliður milli þráðlausra tölva og einmenningstölvu sem væri miðstöð eða við
annan búnað á USB eða FireWire neti. HomeRF gerir ráð fyrir að geta sinnt
tölvuumferð og fjölda símtala samtímis.
Fyrstu netvæddu tækin að koma á markað
Kannanir sýna að þeim heimilum fjölgar ört þar sem tvær
einmenningstölvur eru í notkun og fyrst núna eru netvæddu heimilistækin að sjá
dagsins ljós. Electrolux er að koma með frumgerð að ísskáp með strikamerkjalesara
og Windows og Siemens eru að kynna nettengda kaffivél. Það er því ekki ólíklegt
að þráðlaus tækni, hvort sem er þessi, Bluetooth eða eitthvað annað, muni
auðvelda mjög allt innbyrðis samspil.
Vefsíða HomeRF
Tæknina má kynna sér nánar á heimasíðu HomeRF. Slóðin er þessi: http://www.homerf.org
(Á dagskránni - Ásgeir Eggertsson)
Hápunktar af CeBIT'99
Fyrir þann sem kemur á tölvusýninguna CeBIT í Hannover í
fyrsta skipti er heimsóknin mikil upplifun. Þó svo að fyrirfram hafi verið ljóst að
sýningin væri stór, var sú staðreynd fyrst áþreifanleg þegar á staðinn var
komið. Strax var ljóst að ekki var raunhæft að flakka stefnulaust um svæðið og var
þess vegna gott að geta gripið til listans yfir vörur og fyrirtæki, sem hafði verið
settur saman heima við. Í höll 1 verður hin gífurlega stærð sýningarinnar fyrst
ljós. Í þessum sal hafa ýmsir stórir vél- og hugbúnaðarframleiðendur aðsetur
sitt ásamt fyrirtækjum úr mynd- og prentiðnaði. Stærð hallarinnar er slík að vart
sést á milli veggja hennar þegar inn er komið.
En hvað bar hæst á CeBIT '99? Eftir að hafa skoðað vörur helstu
framleiðenda má draga þá ályktuna að flestir framleiðendur reyna að gera vörur
sínar smærri og fyrirferðarminni.
Símar
Taka má dæmi af farsímunum. Allir stærstu framleiðendur GSM síma
sýndu nýjar gerðir farsíma og allir staðhæfðu þeir að þeirra sími væri einna
minnstur í sínum flokki. Farsímaframleiðendurnir Nokia og Ericsson sýndu líka
framtíðardrauminn um það hvernig næsta kynslóð farsíma lítur út. Farsímar
þeirra verða með stórum skjá þar sem hægt verður að kalla fram vefsíður og
innbyggð myndavél sér til þess að hægt verður að senda póstkort frá einum síma
til annars.
Skjáir
Sú þróun virðist einnig eiga sér stað í framleiðslu
tölvuskjáa að flatir skjáir eru að ryðja sér meira og meira til rúms. Verð
skjáanna er hins vegar enn óviðráðanlegt fyrir allan almenning en ljóst er að þeir
standa mörgum hefðbundnum skjám framar hvað varðar skerpu og flökt sem er nánast
ekkert. Viewsonic sýndi t.d 18 tommu sjá sem býður upp á 1280 sinnum 1024 punkta
upplausn. Þó svo að skjárinn sé fyrirferðarlítill þarf seðlaveskið að vera
rúmgott því skjárinn kostar sem svarar 250 þúsund krónum.
Lófatölvur
Mikill uppgangur virðist vera í framleiðslu lófatölva. Microsoft
hafði t.d safnað saman á standi sínum öllum helstu framleiðendum lófatölva sem
nota Windows CE stýrikerfið. Var þar ýmislegt fróðlegt að sjá.
Lófatölvan Aero 2100 frá Compaq er t.d. með skjá sem lesa má af þó svo að sólin
skíni á hann. Journada 420 er með 8 MB innra minni og knúin 100 MHz örgjörva.
Lófatölvan Cassiopeia frá Casio býr hins vegar yfir 131 MHz örgjörva og með
innbyggðum hljóðnema sem gerir það að verkum að tækið má nota sem upptökutæki.
Það sem Apple tókst ekki á sínum tíma, þegar reynt var að setja lófatölvuna
Newton á markaðinn, virðist nú vera að slá í gegn.
Myndavélar
Framleiðendur margra stafrænna myndavéla hafa gefið út þá
yfirlýsingu að stafrænar myndavélar eigi ekki að vera frábrugðnar venjulegum
myndavélum. Þessi stefna kom berlega í ljós á CeBIT. Myndavélarnar eru þar að auki
fullkomnari, ráða við meiri upplausn og geymslurýmið fer stækkandi. Reiknað er með
að eftir ár ráði stafrænar myndavélar við þriggja milljón punkta upplausn. Ekki
er talið að verðið hækki teljanlega. Það sem fer hins vegar í taugarnar á mörgum
stafrænum myndasmiðum er sú staðreynd að um 8 mismunandi disklingar eru notaðir til
þess að geyma myndefnið. Vonast er til þess að framleiðendur komi sér saman um
disklinga eða minniseiningar sem flytja má úr einni myndavél í aðra.
(Á dagskránni - Ásgeir Eggertsson)
Hápunktar af CeBIT'99 II
Metaðsókn
Alls komu 700 þúsund manns á tölvusýninguna CeBIT sem lauk í
Hannover í síðustu viku. Það er mun meiri aðsókn en árið áður þegar 678
þúsund manns létu sjá sig. Ekki þarf að fjölyrða að aðstandendur CeBIT eru yfir
sig glaðir með aðsóknina. Þeir höfðu spáð að um 650 þúsund manns myndu koma.
Fjölmargir sölusamningar eru gerðir á sýningu sem þessari og að sögn forsvarsmanna
nokkurra fyrirtækja sem voru á CeBIT eru það Internetið og rafræn viðskipti sem eru
að hefja sýninguna upp til skýjanna. Í könnun sem gerð var síðasta daginn á
meðal þátttakenda kom m.a. í ljós að um 50% þeirra töldu fjárhagslega stöðu
fyrirtækisins hafa batnað með veru sinni á CeBIT. Um 95% höfðu náð settum
markmiðum með þátttöku sinni.
Þau stórfyrirtæki sem leitað var álits hjá um árangur sýningarinnar sögðu að
sýningin hefði skilað af sér stórum samningum. Talsmenn Sony sögðust t.d. hafa
fengið pantanir á sýningunni að andvirði nokkurra milljóna þýskra marka.
Farsímarnir yfirgnæfðu
Farsímar voru eitt meginþemað á CeBIT '99. Þeir verða sífellt
minni og eru búnir öflugri aðgerðum. Einnig er augljóst að í framtíðinni fá
símarnir öfluga og athyglisverða tengingu við Internetið.
Siemens kynnti tvo nýja farsíma. Þeir eru minni en þeir símar sem
áður hafa þekkst frá fyrirtækinu. Síminn S25 hefur að geyma innrautt tengi,
innbyggt mótald og með símanum má tala í 10 klst. áður en hann er hlaðinn á ný.
Metið í smæð átti Motorola, sem kynnti símann v3688. Hann vegur aðeins 83 grömm og
flatarmálið er minna en greiðslukort. Ericsson sýndi einnig lítinn síma, T 28S, sem
vegur 95 grömm og er 1,5 sm þykkur.
Japanska símafyritækið NTT sýndi síma sem nota má sem eins konar
vefskoðara. Með símanum má nota ýmiss konar þjónustu sem Internetið býður upp
á. Önnur fyrirtæki sýndu hins vegar framtíðarsýn sína á þessu sviði. Ericsson
og Nokia sýndu tilraunaútgáfur af símum sem bjóða upp á athyglisverða
Internettengingu. Nokia vinnur nú að þróun síma með stórum litaskjá, sem hægt
verður að nota til þess að kalla fram vefsíður. Síminn mun ekki hafa að geyma nema
2-3 takka. Ericsson sýndi einnig svipaðan síma með litaskjá og fáum tökkum.
Rafræn viðskipti með síma
Framleiðendur farsíma huga einnig að tengingu farsímanna við
rafræna greiðslumöguleika. Motorola sýndi t.d. tilraunaútgáfu af síma sem hægt
verður að smeygja í greiðslukorti eða öðrum kortum sem hafa að geyma upplýsingar
fyrir þann sem rætt er við. Þeir sem nota greiðslukort með innistæðu geta notað
símann til þess að hringja í bankann og millifæra upphæðir inn á kortið. Kortið
má síðan nota til þess að greiða fyrir vörur eða þjónustu sem pöntuð er á
Internetinu.
Smátölvur áberandi
Microsoft lagði mikla áherslu á lófatölvur og stýrikerfið CE á
sýningunni. Microsoft bauð 28 framleiðendum lófatölva að sýna tæki sín á
Microsoft sýningarsvæðinu. Á meðal þessara fyrirtækja voru Casio, Compaq og Hewlett
Packard. Lófatölvan Cassiopeia E-100 frá Casio getur geymt allt að 16 MB af
upplýsingum og litaskjár tölvunnar er með 320x240 punkta upplausn. Lófatölvan Aero
2100 frá Compaq er með tölvuskjá sem jafnvel má lesa af í skærasta sólarljósi.
Framleiðandinn lofar því að rafhlaðan endist í um 10 klukkustundir. Lófatölvan
Journada frá HP er knúin 100 Mhz örgjörva og geymir 8 megabæti í minni. Journada er
með litaskjá sem hefur 320x240 punkta upplausn og rafhlöðurnar eiga að endast í um
10 klukkustundir.
Margir framleiðendur lófatölva með CE stýrikerfinu leggja áherslu á góðan
litaskjá. Það hefur hins vegar þau áhrif að rafhlaða tölvunnar endist skemur en
ella. Margar lófatölvur með svart hvítan skjá er hins vegar hægt að nota samfleytt
í nokkrar vikur. Sérfræðingar reikna með því að lófatölvumarkaðurinn vaxi
árlega um 16%. Á síðasta ári voru seldar 474 þúsund tölvur af þessu tagi. Árið
2002 er búist við að salan nemi 863 þúsund tölvum.
CE Pro frá Microsoft
Microsoft kynnti nýja útgáfu af CE stýrikerfinu sem ætlað er
lófatölvum. Hugbúnaður eins og Word fylgir nú með CE Pro og nú er einnig hægt að
fá CE Pro með Access. Fróðlegt verður að sjá hvort CE Pro verður til þess að
lófatölvur ryðja sér til rúms á kostnað fartölva. Þar sem engin harður diskur er
í tölvunum endist rafhlaðan oft á tíðum í um 15 klst.
Fyrirtækin Compaq, HP og Sharp hafa tilkynnt að þau muni bjóða núverandi notendum
uppfærslu í nýja stýrikerfið.
Java í farsímum og lófatölvum
Fyrirtækin Sun og Symbian kynntu samning sem gerir ráð fyrir því
að framvegis verði Java tæknin notuð í stýrikerfið Epoc, sem margir
farsímaframleiðendur styðjast við, en Symbian er framleiðandi Epoc stýrikerfisins.
Á blaðamannafundi sagði forstjóri Sun, Scott McNealy, að þar með verði Java að
staðli í þráðlausum símkerfum. Tæki frá Ericsson, Motorola, Nokia, Philips og
Psion munu framvegis nýta sér Java tæknina og fyrstu tækin með nýju tækninni koma
að öllum líkindum á markað í lok þessa árs.
Sun lítur svo á að þetta skref fyrirtækisins styrki það í baráttunni gegn
Microsoft á sviði stýrikerfa.
 |
 |
 |
 |
Heimasíða (Our home page) okkar - Kort (Map of Site) af vefnum
Síðan uppfærð 02. mars 2002
Tölvu- og
verkfræðiþjónustan
Grensásvegi 16 - 108 Reykjavík
Sími: 520 9000 Bréfsími: 520 9009